
Jüri raporlarında en sık görülen eleştirilerden biri, bulgular ve tartışma bölümlerinin birbirine karışmasıdır. Bulgular bölümünde yorum yapılması ya da tartışma bölümünde bulguların yeniden sıralanması, tezin analitik gücünü zayıflatır.
Temel fark: Ne bulundu – Ne anlama geliyor?
| Bulgular | Tartışma |
|---|---|
| Ne bulduğunuzu nesnel olarak sunar. | Bulduğunuz şeyin ne anlama geldiğini yorumlar. |
| Araştırma sorularının sırasını izler. | Bulguları literatürle karşılaştırır. |
| Tablo, istatistik ve alıntılar içerir. | Olası açıklamalar ve kuramsal bağlantılar içerir. |
| Genellikle kaynak atfı içermez. | Yoğun biçimde kaynak atfı içerir. |
Bulgular bölümünde yapılmaması gerekenler
- “Bu sonuç, öğretmenlerin yoğun iş yükünden kaynaklanıyor olabilir” gibi açıklama cümleleri,
- “Bu bulgu Yazar A’nın (2021) sonuçlarıyla örtüşmektedir” gibi literatür karşılaştırmaları,
- Önerilere veya uygulamaya yönelik çıkarımlar.
Nicel bulguların nasıl raporlanacağını SPSS sonuçlarını raporlama yazımızda anlattık.
Tartışma paragrafı için bir yapı
Her temel bulgu için şu dört adımlı yapıyı kullanabilirsiniz:
- Bulguyu hatırlatın (tek cümle, sayı tekrarı olmadan): “Araştırmada kadın öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir.”
- Literatürle karşılaştırın: Destekleyen ve çelişen çalışmaları birlikte verin.
- Açıklayın: Bulgunun olası nedenlerini kuram ve bağlamla ilişkilendirin. Kesin olmayan açıklamaları “olabilir”, “düşündürmektedir” gibi ölçülü ifadelerle sunun.
- Anlamını belirtin: Bulgunun alana veya uygulamaya ne kattığını ifade edin.
Çelişen bulgularla nasıl başa çıkılır?
Bulgunuz literatürle çelişiyorsa bu bir zayıflık değil, tartışma için bir fırsattır. Örneklem, bağlam, ölçme aracı veya zaman farklılıklarının sonucu nasıl etkilemiş olabileceğini tartışın. Çelişkiyi görmezden gelmek, jürinin soru sorma olasılığını artırır.
Sonuç ve öneriler bölümü
Pek çok enstitü, tartışmadan sonra ayrı bir “Sonuç ve Öneriler” bölümü ister. Sonuç bölümü bulguları özetler; öneriler ise bulgulara dayanmalıdır. Bulgularla ilişkisi olmayan genel öneriler (“Öğretmenlerin motivasyonu artırılmalıdır”) yerine somut ve bulgudan türetilmiş öneriler yazın.
Bölümleri yazdıktan sonra atıflarınızı kontrol etmek için APA 7 atıf ve kaynakça rehberimize göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bulgular ve tartışma tek bölümde yazılabilir mi?
Bazı enstitüler ve özellikle nitel çalışmalar “Bulgular ve Tartışma” başlıklı birleşik bölüme izin verir. Enstitünüzün kılavuzunu ve danışmanınızın tercihini kontrol edin; birleşik yapıda bile her bulgunun önce sunulup sonra tartışılması gerekir.
Tartışma bölümünde yeni kaynak kullanılabilir mi?
Evet. Tartışmada bulgularınızı açıklamak için literatür bölümünde yer almayan kaynaklara da başvurabilirsiniz.
Tartışma bölümü ne kadar uzun olmalı?
Belirli bir uzunluk yoktur; her temel bulgunun literatürle karşılaştırılması, açıklanması ve anlamının ortaya konması yeterli derinliği sağlar.