
Onlarca makale okuduktan sonra hangi çalışmanın ne bulduğunu hatırlamak zorlaşır. Literatür matrisi, okuduğunuz kaynakları aynı ölçütlere göre tek bir tabloda özetleyerek bu sorunu çözer. Daha önemlisi, kaynakları karşılaştırmanızı sağlar; iyi bir literatür bölümünün temeli de karşılaştırmadır.
Matriste hangi sütunlar olmalı?
- Kaynak: Yazar ve yıl (kaynak yönetim programındaki kayıtla eşleşmeli),
- Amaç / araştırma sorusu,
- Yöntem ve desen,
- Örneklem / katılımcılar ve bağlam,
- Veri toplama aracı,
- Temel bulgular,
- Sınırlılıklar ve önerilen gelecek araştırmalar,
- Tema: Kaynağın literatür bölümünde hangi alt başlıkta kullanılacağı,
- Benim notum: Kaynağın sizin araştırmanızla ilişkisi.
Örnek literatür matrisi
Aşağıdaki örnek, uzaktan çalışma ile örgütsel bağlılık konusunda kurgusal üç çalışmayı göstermektedir:
| Kaynak | Yöntem / örneklem | Temel bulgu | Sınırlılık | Tema |
|---|---|---|---|---|
| Yazar A (2021) | Nicel, 420 bilişim çalışanı | Uzaktan çalışma ile bağlılık arasında pozitif ilişki | Tek sektör | Olumlu etkiler |
| Yazar B (2022) | Nitel, 18 banka çalışanı | Yalnızlık hissi bağlılığı zayıflatıyor | Küçük çalışma grubu | Sosyal izolasyon |
| Yazar C (2023) | Nicel, 310 kamu çalışanı | Anlamlı ilişki bulunamadı; yönetici desteği aracı değişken | Kesitsel desen | Aracı değişkenler |
Matristen ne öğrenirsiniz?
Bu küçük tablo bile üç önemli bilgi verir: Bulgular çelişkilidir (pozitif ilişki – ilişki yok), sektör farklılığı bir açıklama olabilir ve yönetici desteği gibi aracı değişkenler gündemdedir. Bunlar literatür bölümünüzün alt başlıkları ve araştırma boşluğunuz için doğrudan malzeme sunar. Boşluğu tanımlama sürecini araştırma boşluğu yazımızda ele aldık.
Matristen literatür bölümüne geçiş
- Matrisi “Tema” sütununa göre sıralayın.
- Her tema için bir alt başlık açın.
- Alt başlık altında çalışmaları tek tek özetlemek yerine, ortak bulguları birlikte, farklı bulguları karşılaştırarak yazın: “Bazı çalışmalar pozitif ilişki bildirirken (Yazar A, 2021), kamu sektöründe bu ilişki gözlenmemiştir (Yazar C, 2023).”
- Her alt başlığı, sizin araştırmanıza bağlanan bir sentez cümlesiyle bitirin.
Pratik ipuçları
- Matrisi Excel veya Google E-Tablolar’da tutun; filtreleme ve sıralama kolaylaşır.
- Bulguları kendi cümlelerinizle yazın; bu, ileride benzerlik sorunlarını da önler.
- Matrisi danışmanınızla paylaşmak, okuma listenizdeki eksikleri erken fark etmesini sağlar.
Sık sorulan sorular
Literatür matrisi teze eklenir mi?
Genellikle matris çalışma aracıdır ve teze eklenmez. Ancak sistematik derleme niteliğindeki tezlerde dahil edilen çalışmaların özet tablosu ek veya metin içi tablo olarak sunulabilir.
Matrise kaç kaynak eklemeliyim?
Okuduğunuz ve tezde kullanmayı düşündüğünüz tüm temel kaynakları ekleyin. Az ilgili kaynakları yalnızca kaynak yönetim programında tutabilirsiniz.
Literatür matrisi için hangi program kullanılmalı?
Excel veya Google E-Tablolar çoğu tez için yeterlidir. Kaynak yönetim programlarındaki not ve etiket özellikleri de matrisi destekleyebilir.