Hafta içi ve Cumartesi 09:00 – 19:00 · Türkiye geneli çevrim içi danışmanlık +90 553 182 86 30  ·  info@mastertez.com
Ücretsiz Ön Görüşme
Literatür Taraması ve Kaynak Yönetimi

Tez İçin Literatür Taraması Nasıl Yapılır? İlk Aramadan Kaynak Listesine

Kitap okuyup not alan öğrenciler

Literatür taraması, bir veri tabanına konu adını yazıp çıkan ilk sonuçları indirmek değildir. İyi bir tarama planlanır, kaydedilir ve tekrarlanabilir. Aşağıdaki altı adım, ilk aramadan düzenli bir kaynak listesine ulaşmanızı sağlar.

1. Araştırma sorusundan anahtar kavramları çıkarın

Araştırma sorunuzu kavramlarına ayırın. Örneğin “Hemşirelerde iş yükü ile tükenmişlik arasındaki ilişki” sorusu üç kavram içerir: hemşire, iş yükü, tükenmişlik. Her kavram için Türkçe ve İngilizce eş anlamlıları listeleyin: nurse, nursing staff; workload, work overload; burnout, emotional exhaustion.

2. Arama dizesini oluşturun

Eş anlamlıları OR ile, farklı kavramları AND ile bağlayın. Tam ifadeler için tırnak, kök aramaları için yıldız (*) kullanın:

(nurse* OR "nursing staff") AND (workload OR "work overload") AND (burnout OR "emotional exhaustion")

3. Doğru veri tabanlarında arayın

Alanınızın temel veri tabanlarını ve Türkçe kaynaklar için ulusal dizinleri birlikte kullanın. Hangi platformda nasıl arama yapacağınızı Google Akademik ve YÖK Ulusal Tez Merkezi rehberimizde ayrıntılı anlattık.

4. Dahil etme ve hariç tutma ölçütlerini uygulayın

Yayın yılı, dil, yayın türü (makale, tez, kitap bölümü), hakemli olma ve örneklem özellikleri gibi ölçütleri önceden belirleyin. Önce başlık ve özet üzerinden eleme yapın, sonra kalan çalışmaların tam metnini okuyun. Hangi ölçütle kaç çalışmanın elendiğini not etmek, özellikle sistematik derlemelerde zorunludur.

5. Stratejik okuyun

Her makaleyi baştan sona okumak zorunda değilsiniz. Önce özet, giriş bölümünün son paragrafı (amaç), yöntemin özeti ve tartışmanın ilk paragrafı okunarak çalışmanın sizin için ne kadar önemli olduğu belirlenebilir. Temel çalışmaları ise ayrıntılı okuyun ve notlarınızı doğrudan bir tabloya aktarın.

6. Kaynak listesini yönetin

Zotero, Mendeley veya EndNote gibi bir kaynak yönetim programı kullanın. Her kaynağı tam bilgileriyle (DOI dahil) kaydedin ve okuma notlarınızı programdaki kaynakla ilişkilendirin. Okuduğunuz çalışmaları karşılaştırmak için bir literatür matrisi hazırlamak, yazım aşamasını büyük ölçüde hızlandırır.

Arama kaydı tutmayı unutmayın

Hangi tarihte, hangi veri tabanında, hangi arama dizesiyle kaç sonuç bulduğunuzu basit bir tabloya yazın. Bu kayıt hem yöntem bölümünde raporlama yapmanızı sağlar hem de aylar sonra taramayı güncellemeniz gerektiğinde zaman kazandırır.

Sık sorulan sorular

Literatür taramasında kaç yıl geriye gidilmeli?

Genel eğilim son 5–10 yılın çalışmalarına ağırlık vermektir; ancak alanın temel kuramlarını ve klasik çalışmalarını yayın yılından bağımsız olarak dahil etmelisiniz.

Literatür taraması ne zaman biter?

Yeni bulduğunuz kaynaklar artık yeni tema veya bulgu getirmiyor, sürekli aynı çalışmalara atıf yapılıyorsa taramanın doygunluğa ulaştığını düşünebilirsiniz. Yine de tez teslimine kadar güncel yayınları takip etmeye devam edin.

Türkçe ve yabancı kaynak oranı nasıl olmalı?

Belirli bir oran zorunluluğu yoktur; ancak alanın uluslararası literatürünü ve Türkiye bağlamındaki çalışmaları birlikte kapsamak, tartışma bölümünü de güçlendirir.