Hafta içi ve Cumartesi 09:00 – 19:00 · Türkiye geneli çevrim içi danışmanlık +90 553 182 86 30  ·  info@mastertez.com
Ücretsiz Ön Görüşme
Araştırma Yöntemi ve Veri Toplama

Tez İçin Anket veya Görüşme Formu Hazırlarken Nelere Dikkat Edilir?

Beyaz tahtada araştırma planı

Veri toplama aracı, tezinizin kalitesini doğrudan belirler. Yanlış kurgulanmış bir anket ya da yönlendirici sorular içeren bir görüşme formu, analiz ne kadar iyi olursa olsun güvenilir sonuç üretmez. Bu yazıda her iki araç için temel ilkeleri ele alıyoruz.

Önce: Hazır ölçek mi, yeni araç mı?

Ölçmek istediğiniz kavram için Türkçeye uyarlanmış, geçerlik-güvenirlik çalışması yapılmış bir ölçek varsa onu kullanmak çoğu zaman en doğru seçimdir. Ölçek kullanımı için ölçeği geliştiren veya uyarlayan araştırmacıdan yazılı izin alınması gerekir. Yeni bir ölçek geliştirmek ayrı bir araştırma süreci gerektirir ve tez takviminize önemli bir yük ekler.

Anket hazırlarken dikkat edilecekler

  • Her soru bir araştırma sorusuna hizmet etmeli: “Merak ettim” diye eklenen sorular anketi uzatır ve yanıt kalitesini düşürür.
  • Çift anlamlı sorulardan kaçının: “Yöneticiniz destekleyici ve adil midir?” iki ayrı sorudur.
  • Yönlendirici ifadeler kullanmayın: “Uzaktan çalışmanın faydalarını düşündüğünüzde…” gibi girişler cevabı etkiler.
  • Seçenekler kapsayıcı ve birbirini dışlayan olmalı: Yaş aralıkları çakışmamalı, “diğer” seçeneği gerekiyorsa eklenmeli.
  • Demografik soruları sona alın ve yalnızca analizde kullanacaklarınızı sorun.
  • Süreyi test edin: Uzun anketler yarıda bırakılır; ortalama yanıt süresini pilot uygulamada ölçün.

Görüşme formu hazırlarken dikkat edilecekler

  • Açık uçlu sorular yazın: “Memnun musunuz?” yerine “Bu süreci nasıl deneyimlediniz?”
  • Soru sayısını sınırlı tutun: Yarı yapılandırılmış görüşmelerde 6–10 ana soru ve sonda (derinleştirme) sorular genellikle yeterlidir.
  • Genelden özele ilerleyin: Isınma sorusuyla başlayıp hassas konuları ortalara yerleştirin.
  • Sondaları önceden planlayın: “Bir örnek verebilir misiniz?”, “Bu sizi nasıl etkiledi?”

Uzman görüşü ve pilot uygulama

Taslak aracınızı alanında uzman iki ila dört akademisyene göndererek kapsam, anlaşılırlık ve uygunluk açısından görüş alın. Ardından hedef gruba benzer birkaç katılımcıyla pilot uygulama yapın. Pilot uygulama; anlaşılmayan ifadeleri, eksik seçenekleri ve gerçek yanıt süresini ortaya çıkarır. Bu süreçte yapılan değişiklikleri yöntem bölümünde raporlayın.

Etik kurul için hazırlık

  • Veri toplama aracının son hâli,
  • Bilgilendirilmiş onam formu (katılımın gönüllü olduğu ve verilerin gizli tutulacağı belirtilmeli),
  • Ölçek kullanım izinleri,
  • Kurum izin yazıları (okul, hastane, şirket vb.).

Veri toplama araçlarının yöntem bölümünde nasıl raporlanacağını yöntem bölümü yazımızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İnternette bulduğum bir ölçeği izinsiz kullanabilir miyim?

Hayır. Ölçeği geliştiren veya Türkçeye uyarlayan araştırmacıdan kullanım izni alınması etik bir gerekliliktir ve çoğu etik kurul bu izni ister.

Çevrim içi anket kullanmak tezin geçerliliğini düşürür mü?

Düşürmez; ancak katılımcıların hedef gruba uygunluğunu kontrol eden sorular eklemeli ve çevrim içi uygulamanın getirdiği sınırlılıkları yöntem bölümünde belirtmelisiniz.

Görüşme formunda kaç soru olmalı?

Yarı yapılandırılmış görüşmelerde genellikle 6–10 ana soru ve bunları derinleştiren sonda sorular yeterlidir.