
Yöntem bölümünün temel ölçütü tekrarlanabilirliktir: Başka bir araştırmacı yalnızca bu bölümü okuyarak çalışmanızı aynı şekilde yürütebilmelidir. Bu yazıda yöntem bölümünün tipik alt başlıklarını ve her birinde yer alması gereken bilgileri sıralıyoruz.
1. Araştırma modeli / deseni
Araştırmanın hangi yaklaşım (nitel, nicel, karma) ve hangi desenle yürütüldüğünü adıyla belirtin. Desenin ne olduğunu kısaca tanımlayın ve neden bu araştırma için uygun olduğunu araştırma sorunuza bağlayarak açıklayın. Yalnızca tanım yazıp gerekçe vermemek, en sık karşılaşılan eksikliktir. Yaklaşım seçimi için yöntem seçimi rehberimize bakabilirsiniz.
2. Evren ve örneklem / çalışma grubu
Evreni, örneklem büyüklüğünü ve nasıl belirlendiğini, örnekleme yöntemini ve katılımcıların temel özelliklerini yazın. Nitel çalışmalarda katılımcı seçim ölçütlerini ve katılımcılara nasıl ulaşıldığını belirtin. Ayrıntılar için evren, örneklem ve çalışma grubu yazımızı inceleyebilirsiniz.
3. Veri toplama araçları
Her araç için ayrı bir alt başlık açın ve şunları yazın:
- Aracın adı, geliştiren/uyarlayan araştırmacılar ve yılı,
- Madde sayısı, alt boyutlar ve derecelendirme türü,
- Özgün çalışmadaki geçerlik ve güvenirlik bulguları,
- Sizin örnekleminizde hesaplanan güvenirlik katsayısı,
- Görüşme formları için hazırlanma süreci, uzman görüşü ve pilot uygulama.
4. Veri toplama süreci
Verilerin ne zaman, nerede, nasıl (yüz yüze, çevrim içi) ve kim tarafından toplandığını yazın. Görüşmelerin ortalama süresi, kayıt yöntemi ve dökümlerin nasıl yapıldığı da bu başlıkta yer alır.
5. Verilerin analizi
Nicel çalışmalarda kullanılan programı, varsayım kontrollerini (normallik, homojenlik vb.), her araştırma sorusu için uygulanan testi ve anlamlılık düzeyini belirtin. Nitel çalışmalarda analiz yaklaşımını (tematik analiz, içerik analizi vb.), kodlama sürecini ve kullanılan programı açıklayın.
6. Geçerlik-güvenirlik / inandırıcılık
Nicel çalışmalarda ölçme araçlarının güvenirliğini; nitel çalışmalarda uzman incelemesi, katılımcı teyidi, kodlayıcılar arası uyum ve ayrıntılı betimleme gibi inandırıcılık stratejilerini raporlayın.
7. Araştırmacının rolü (nitel çalışmalarda)
Araştırmacının konuyla ilişkisi, olası önyargıları ve bunları nasıl yönettiği nitel tezlerde ayrı bir başlık olarak beklenir.
8. Etik
Etik kurul onayının alındığı kurulu, tarihi ve sayısını; bilgilendirilmiş onamın nasıl alındığını ve verilerin gizliliğinin nasıl korunduğunu yazın.
Yazım ipuçları
- Yöntem bölümü genellikle geçmiş zamanla yazılır (“uygulanmıştır”, “toplanmıştır”).
- Tez önerisinde gelecek zamanla yazılan ifadeleri teslimden önce güncelleyin.
- Tanımları ders kitabından uzun alıntılarla değil, kısa ve kaynaklı cümlelerle verin.
Sık sorulan sorular
Yöntem bölümü kaç sayfa olmalı?
Sabit bir uzunluk yoktur; tekrarlanabilirlik için gereken tüm bilgiyi içermesi yeterlidir. Gereksiz kuramsal tanımlar bölümü uzatır ama değerini artırmaz.
Yöntem bölümünde kaynak gösterilmeli mi?
Evet. Desen, örnekleme yöntemi, analiz yaklaşımı ve kullanılan ölçekler için ilgili metodoloji kaynaklarına atıf yapılmalıdır.
Yöntem bölümü hangi zaman kipiyle yazılır?
Tamamlanmış araştırmalarda yöntem bölümü genellikle geçmiş zamanla yazılır; tez önerisindeki gelecek zaman ifadeleri teslimden önce güncellenmelidir.